Tek mahsül yetiştiriciliği için kuvvetli büyüyen boğum arası uzun, düşük sıcaklıklarda iyi meyve tutma özelliği olan ve bol verimli çeşitler tercih edilmelidir.Çift mahsul sonbahar yetiştiriciliği için yüksek sıcaklıkta sıhhatli çiçek teşekkül eden ve meyve tutumu iyi kısa boğum aralı çeşitler tercih edilmelidir. Gübreleme dikimden önce yaptıralacak toprak analizi sonucuna göre yapılmalıdır.
DİKİM: Bitkiler seraya dikilmeden önce iyice sulanmalıdır. Dikim sırasında fide topraklarının fazla ıslak olmaması gerekir. Fide, dikim çukuruna yerleştirildikten sonra ilk işlem olarak fide toprağı ile dikim çukuru arasındaki hava boşluklarının giderilmesine çalışılır. Bu nedenle 1-2 litre su fide çukuruna dökülür.
Daha sonra çukur açma sırasında çıkarılıp çukurun kenarına konan toprak tekrar çukur içine çekilerek çukurun içine yerleştirilir. Bu işlemden sonra fidenin topraklı kökünün üzeri 2-2,5cm sera toprağı ile örtülür ve hafifçe bastırılarak bitki etrafında 30-40 cm çaplı bir çanak oluşturulur.
Dikim öncesi toprak analizinin yaptırılması mümkün olmadığı durumlarda dekardan 15 ton ürün alınması planlandığında; dekara yaklaşık 10-15t çiftlik gübresi 150-180 kg amonyum nitrat, 210-225 kg süperfosfat ve 180-200 kg süper fosfat verilebilir. Domates ısıyı ve ışığı seven bir bitkidir.(27-30°C)Domates bitkisi çok kısa bir süre donma noktası civarına dayanabilir. Gece sıcaklığı 10°C'nin altına düşmemelidir. Domates su ve nemden hoşlanır.
Domatesin bulunduğu toprağın kurumasına izin verilmemelidir. Sera içinde rutubetin artması ile mantari hastalıkların görülme olasılığı artar. Bu nedenle domates seralarında havalandırma kuvvetlice yapılmalıdır. Meyve tutumundanolgunlaşmanın sonuna kadar geçen zaman ortalama 8 haftadır. Meyvenin tam kırmızı kalabilmesi için en iyi sıcaklık 24°C'dir.
Eğer domates doğrudan güneş ışığına veya 27°C'nin üzerinde bir yere bırakılırsa renk sarıya dönecektir. Domates bitkisinde erkek ve dişi organlar aynı çiçekte olduğundan doğal koşullarda kendi kendini dölleyen bir bitkidir. Ancak serada çiçeklerin bu özelliklerini kısmen de olsa yitirdikleri görülür. Bu sebepten seralardaki domates bitkilerini haftada birkaç kez saat 10-15 arasında sallamak gerekir.
BUDAMA: Domateste yaprağın gövdeye birleştiği yerden sürgün çıkar. Bu sürgünler 4-5 cm boylandıklarında boşuna enerji harcamasını önlemek amacıyla temizlenir. Havaların serin gittiği aylarda haftada bir, nisan mayıs aylarında ise iki defa alınmalıdır. Bitki boyu 1,2 m.'yi aştıktan sonra alttaki yapraklar düzenli şekilde alınabilir.
Yaprak almada ilk olarak hasadı tamamlanmış veya hasada gelmiş meyveli ilk salkıma kadarki yapraklar alınır. Ayrıca bitkinin birbirine gölge yapan ve havalanmasına engel olan yapraklar alınır. Yaprak, yaprak sapının gövdeye birleştiği yerden koparılmalıdır. Elle yapılan yaprak alma işi, yaprak sapı gövdeye yakın bir yerden baş ve işaret parmağı ile tutulup yıkarı doğru çekilirse kolaylıkla koparılır.
Domateste büyümeyi durdurmak, meyvelerin irileşmesi ve daha çabuk olgunlaşması için uç alma işlemi yapılır. Tek mahsül ve ilkbahar yetiştiriciliğinde hasattan 8-10 hafta önce Nisan ayında uç alınır ve Haziran ayında hasada son verilir.
Tepe alma işlemi için bitkinin en üst salkımından sonra iki yaprak bırakılarak bitkinin büyüme noktası elin ve baş işaret parmaklarının tırnakları ile kesilerek köreltilir. Tepe alma sırasında bitki yıkarından aşağı kontrol edilerek ufak büyük ne kadar sürgün varsa temizlenmelidir. En son salkımın üzerinde iki yaprak bırakılması tek mahsül ve ilkbahar yetiştiriciliği için önemlidir.
SULAMA: Meyveler 2-3 döl olup, ilk meyveler 2-3 cm çapını aldığında, sürgünler elastiki bir durum alıp, bitki bünyesindeki sertlik kaybolduğunda, sabah saatlerinde (7.00-9.00) parlak yeşil renkli yapraklar donuk bir renk almış , parlak sarı renkteki çiçekler saman sarısı renge dönüşmüş, sabahın ilk saatlerinde yaprak pörsümesi görülmüş ise bitki sulanmalıdır.
HASAT: Sonbahar yetiştiriciliğinde ilk hasada Kasım ayı ortasında, tek mahsül yetiştiriciliğinde Mart ayında, İlk bahar yetiştiriciliğinde ise Nisan ayında başlanır. Meyveler kış aylarında kızardıklarında, daha sonraki evrelerde pembe olum devresinde ve mevsim sonlarına doğru da yeşil olum devresinde hasat edilir. Pembe ve yeşil renkteki meyveler 10°C'nin altında kızarmaz, 20°C'nin üstünde bozuk renk meydana getirir.
Hasat sonrası en ideal sıcaklık 12-20°C ve %85-90 nemdir. Günümüzde raf ömrü uzun sert domatesler yetiştirilmektedir. Sert domatesler kızardıklarında hasat edilir. Fiyatların düştüğü devrelerde kızarmış olan meyveler fiyatların yükseldiği güne kadar hasat edilmeden bitki üzerinde bırakılır. İlk aylarda haftada bir 2-3 defa hasat edildikten sonra sıcak havalarda veya mahsulün fazla olduğu devrelerde günaşırı hasat edilir.
Domates meyveleri avuç içine alınıp baş parmak ile bastırılarak meyve sapından koparılarak hasat edilmelidir. Üzerinde meyve sapı bulunan meyveler, sapı bulunmayanlardan daha yavaş olarak su kaybına uğrarlar ve daha uzun süre taze kalırlar.
Bazı Domates Hastalıkları : Bakteri solgunluğu, karaleke, bakteriyel leke hastalığı, bakteriyel solgunluğu, antraknoz hastalığı, beyaz çürüklük, domates mildiyösü hastalığı, domates erken yanıklığı hastalığı, yaprak küfü hastalığı, fusarium solgunluğu, mozaik virüsü,
HORMON UYGULAMA nması uygun iklim şartlarında böcek, rüzgar Domates çiçeğinin tozlavb. gibi vasıtalarla meydana gelmektedir. BGD uyarımı ile meyve tutumu, serada iklim şartlarının uygun olmadığı devrelerde tozlanmanın veya hiç olmadığı zamanlarda önem kazanır.
BGD (Bitki Gelişim Düzenleyicileri)uygulaması sırasında: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğünden ruhsat alan BGD'leri kullanılmalıdır. BGD solüsyon hazırlanırken preperat solunmamalı, havadar bir ortamda hazırlanmalı ve hem uygulama hem de hazırlama sırasında maske ve eldiven kullanılmalıdır.
![]() | |